California'nın Stockton şehrinde, hiçbir şarta bağlanmadan her yurttaşa 500 dolar verilecek olan bir temel gelir sistemi denenecek.

Yapay zeka sektörüyle ilgili en büyük endişelerin başında, işleri yapay zeka ve robotlar ile otomatize edilenlerin kısa süre içinde büyük sıkıntılar yaşayabileceği ihtimali geliyor. Birçok yapay zeka araştırmacısı ve mühendisi, yapay zekanın toplumda yol açacağı değişikliklere bir çözüm olarak devletin hiçbir şarta bağlı olmaksızın her yurttaşa aylık belli bir miktar para vermesini öngören temel gelir sistemini öneriyorlar. Temel gelir konusundaki başlıca sorun ise bu alanda yeterli veriye sahip olmamamız. Stockton gibi denemeler, bu durumu değiştirmeyi amaçlıyor.

İnsanların parayı nasıl harcadıkları izlenecek

Buzzfeed'den Caroline O'Donovan'ın haberine göre, pilot programa kaç kişinin seçileceği, ne kadar süre uygulamada kalacağı ve katılımcılarının nasıl belirleneceği gibi birçok ayrıntı henüz kararlaştırılmış değil. Stockton Belediye Başkanı Michael Tubbs, programı altı ila dokuz aylık bir sürede tasarlaması için bir araştırmacıyla anlaştıklarını söylüyor.

Temel gelir pilot programları tüm dünyada popülerlik kazanıyor. Hawaii, Ontario (Kanada) ve Oakland'da pilot program düzeyinde temel gelir uygulamaları bulunuyor. Bu denemelerin amacı ise insanlara hiçbir şarta bağlı olmadan belli bir miktar para verildiğinde nasıl harcayacakları konusunda fikir edinmek. Tubbs, "İnsanların büyük çoğunlukla rasyonel kararlar vereceğine inanıyorum." diyor.

Evrensel temel gelir tartışmaları

Ancak tüm yasa yapıcılar, insanlara evrensel temel gelir sağlamanın iyi bir fikir olduğunu düşünmüyor. Delaware Üniversitesi'nde çalışma ve iş konularında araştırmalar yapmak için bir enstitü kuran eski başkan yardımcısı Joe Biden, insanların çalışarak özsaygı geliştirdiklerini söyleyerek temel gelir fikrine karşı çıkıyor. Biden, bir blog yazısında, "Silikon Vadisi yöneticilerinin, inovasyonlarının Amerikan gelirlerine etkisi konusundaki endişlerini takdir ediyorum, ancak Amerikan işçilerini küçümsediklerine inanıyorum." diye yazıyor.

Bloomberg risk sermayesi fon yöneticisi Roy Bahat ise işlerinden özsaygı geliştirenlerin orta sınıf değil, zengin insanlar olduğunu söylüyor: "Yılda 150 bin dolar kazanıyorsanız işiniz bir anlam ifade eder. Diğer herkes için yalnızca hayatı idame ettirmeye ilişkindir."

Stockton Belediye Başkanı Tubbs, temel gelir ödemesi almanın insanları çalışmaktan alıkoymayacağını, çünkü California'da 500 dolar ile yaşamanın imkansıza yakın olduğunu söylüyor. Seçmenlerinin büyük çoğunluğunun uzun çalışma sürelerine rağmen faturalarını ödemekte zorlandıklarını iddia eden Tubbs şunları da sözlerine ekliyor: "Çalışmaya içkin iyi bir yan olduğunu söyleyebilirim, ancak çalışmaya içkin bu iyiliğin para kazanmakta değil iş yapmanın kendisinde olduğuna da inanmıyorum. Bunu yapabiliriz ancak onu yapamayız demenin yanlış bir ayırma olduğunu düşünüyorum. Bana göre insanlar faturalarını ve sağlık harcamalarını ödeyebildiklerinde, çocuklarını alışverişe çıkarabildiklerinde özsaygı duygusu kazanırlar."