Nature Human Behaviour'da yayınlanan makaleye (İngilizce) göre, geliştirilen yapay zeka, 6 farklı kelimenin insan beyninde uyandırdığı etkileri analiz ederek intihara meyilli kişilerle intihara meyilli olmayanları yüzde 91 gibi yüksek bir doğruluk oranıyla ayırt edebiliyor.

Tüm dünyada intihar vakalarının sayısında bir artış gözlemleniyor. ABD'de 15 ila 34 yaş arasındaki genç nüfusta ikinci en yaygın ölüm sebebinin intihar olduğu biliniyor. Ancak psikologların elinde intihar eğilimini tespit etmek için çok az araç bulunuyor. Geliştirilen yapay zeka sisteminin ise bu açığı gidermesi hedefleniyor.

Kelimelerin beyindeki yansıması gözlemlendi

Makaleye göre, araştırmacılar 34 yetişkinden oluşturdukları genç yetişkin grubunu, intihara meyilli katılımcılar ve kontrol grubu olmak üzere 17'şerli iki gruba ayırdılar. Her bir katılımcının beyin faaliyetleri fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) tekniğiyle görüntülenirken 10'ar kelimeden oluşan 3 kelime listesi gösterildi. Kelimelerin tamamı intihara ('ölüm', 'tükenmiş', 'ölümcül'[1] vb.), pozitif etkilere ('kaygısız', 'kibarlık', 'masumiyet'[2] vb.) ve negatif etkilere ('can sıkıntısı', 'kötü', 'suçlu'[3] vb.) ilişkindi. Araştırmacılar ayrıca 'utanma' ve 'öfke' gibi duyguların daha önceden haritalanmış beyin örüntülerinden de faydalandılar.

Bu deneyin sonucunda beyindeki 5 nokta ile kelimelerden 6 tanesi, intihara meyilli katılımcıları kontrol grubundakilerden ayırmakta en iyi göstergeler olarak belirlendi. Yalnızca bu 5 nokta ve 6 kelimeyi kullanarak, intihara meyilli 17 katılımcıdan 15'ini, kontrol grubundaki 17 katılımcıdan ise 16 tanesini doğru şekilde tespit edebilen, makine öğrenmesi tekniğiyle geliştirilmiş bir sınıflandırıcı eğitmeyi başardılar.

Araştırmacılar daha sonra intihara meyilli hastaları intihara teşebbüs edenler (9 kişi) ve henüz teşebbüste bulunmamışlar (8 kişi) olarak iki gruba ayırdılar ve 17 katılımcıdan 16 tanesini doğru şekilde tespit eden bir sınıflandırıcı daha eğittiler.

6 kelime nelerdi?

Araştırmanın sonuçları, intihar düşüncelerine sahip olanlar ile sağlıklı düşüncelere sahip olanların kelimelere oldukça farklı tepkiler verdiklerini ortaya koydu. Örneğin 'ölüm' kelimesi gösterildiğinde beyinlerindeki 'utanma bölgesi'nde kontrol grubundakilere göre daha yüksek etkinlik gözlemlendi. Benzer şekilde 'sıkıntı'[4] kelimesi gösterildiğinde ise 'üzüntü bölgesi' daha etkin olan bölgeydi. İntihara meyilli katılımcılar ile sağlıklı katılımcıları ayırt etmekte kullanılan 6 kelime ise 'ölüm', 'zulüm', 'sıkıntı', 'kaygısız', 'iyi' ve 'övgü'[5] olarak sıralandı.


  1. 'death', 'distressed', 'fatal'. ↩︎

  2. 'carefree', 'kindness', 'innocence'. ↩︎

  3. 'boredom', 'evil', 'guilty'. ↩︎

  4. 'trouble'. ↩︎

  5. 'death', 'cruelty', 'trouble', 'carefree', 'good' ve 'praise'. ↩︎